Boca de Samá, een aanklacht tegen de terreur

We eisen gerechtigheid

Naar aanleiding van het Colloquium voor de Vrijheid van de Vijf in Holguín van 18 tot 21 november 2010, bezochten we met een delegatie van deelnemers Boca de Samá. Het vandaag vredige dorp was in ’71 het toneel van een laffe terreuraanslag.

Boca de Samá ligt op de oevers van een prachtige zee-inham aan de Noordkust van de provincie Holguín, 15 km voorbij het strand van Guardalavaca. De eerste bewoning dateert van de 8e eeuw. Het ging om Tainos, de belangrijkste autochtone bevolkingsgroep in Cuba, die net als de andere volledig uitgeroeid zou worden onder de Spaanse bezetting. Tussen de 17e en de eerste helft van de 19e eeuw was het plaatsje onbewoond. In 1868, tijdens de eerste bevrijdingsstrijd van de Cubanen tegen de Spaanse kolonisator bouwden de Spanjaarden er opnieuw een versterking, om oorlogsmateriaal te kunnen aanvoeren tegen het verzet. Op het strijdtoneel van Boca de Samá vochten grote generaals van het bevrijdingsleger zoals Antonio Maceo en Máximo Gómez. De strijd werd echter niet gewonnen.

In de tweede helft van de 19e eeuw vertrokken 40% van de bananen die in New York geconsumeerd werden vanuit dit dorp. Ook tijdens de tweede bevrijdingsstrijd, eind 19e eeuw, bleef de streek in Spaanse handen. De Cubaanse overwinning in de tweede bevrijdingsstrijd werd uiteindelijk gekaapt door de Amerikanen die het eiland begin 20e eeuw binnenvielen. Het was meteen de start van een kapitalistische ontwikkeling, met de vestiging van de Amerikaanse fruitmultinationals in de streek.

Boca de Samá verwierf een combattief imago. In 1903 organiseerden de inwoners de eerste havenstaking tegen de imperialistische bezetters. In 1933 namen ze deel aan de nationale staking tegen dictator en slippendrager van de VS, Gerardo Machado. In de late jaren ’50 boden ze actieve steun aan de 16e colonne van het rebellenleger van Fidel en Che.

Dit dorp van amper 85 inwoners, vissers en landbouwers, werd op 12 oktober 1971 aangevallen door de contrarevolutionaire terreurorganisaties Alpha 66 en Cubaans Nationaal Bevrijdingsfront. In de VS was Nixon aan de macht. Gedeclasseerde documenten tonen aan dat beide organisaties opereerden met directe steun van de CIA.

Ze maakten gebruik van het duister van de nacht - de kleine elektriciteitscentrale was uitgevallen - om hun aanval uit te voeren. Twee inwoners werden brutaal vermoord, vier andere gewond. Onder hen bevonden zich twee meisjes van 13 en 15. Een schot rukte de rechtervoet van het oudste meisje af.

Nancy Pavon

De aanval op Boca de Samá paste in een reeks aanslagen - eind de jaren ’60 begin de jaren ’70 - tegen Cuba, allen opgeëist door de nog steeds legaal in Florida gevestigde Alpha 66. Onlangs eiste de Cubaanse Amerikaan Gustavo Villoldo de aanslag tegen Boca de Samá op. “Nixon had problemen en zocht een overwinning op het communisme. Het was de bedoeling eerst een kleine stad te belegeren en daarna een grotere inval te doen”. De ‘stad’ in kwestie werd het rustige kleine vissersdorp Boca de Samá…

Villoldo was de zoon van een rijke familie uit Havana. Hun concessies van General Motors, van Santiago tot Havana, brachten een jaarlijkse winst van 15 miljoen dollar op. De familie bezat huizen in Miramar, Baracoa en Varadero. Bij de overwinning van de revolutie in 1959 besloot de jonge Villoldo, die in de VS gestudeerd had, zijn diensten aan te bieden aan de CIA. Villoldo was in ’71 niet aan zijn proefstuk toe. Hij had deelgenomen aan de inval in de Varkensbaai en aan de moord op Che in oktober 1967 in Bolivia. Hij verzekert ook dat hij het was die de geheime begraafplaats van de Cubaans-Argentijnse rebel regelde.

Gustavo Villoldo (ook rechts op de zwartwit foto), organisator van de aanslag

Toch leeft deze meneer Villoldo vandaag ongestraft in Miami. Meer nog, bij het soort gerechtelijke beslissingen die enkel daar mogelijk is, kende een rechter hem in 2009 een schadevergoeding toe van 1 miljard 200 miljoen dollar voor de zelfmoord van zijn vader, toegeschreven aan de overwinning van de revolutie in Cuba. De fondsen zijn afkomstig van via de blokkade-wetten in beslag genomen Cubaanse tegoeden. Tegelijkertijd werden in datzelfde Miami vijf opgepakte Cubaanse agenten, die als enige opdracht hadden om aanslagen te voorkomen van terroristen van de slag van Villoldo, tot levenslange straffen veroordeeld.

Wat Villoldo en zijn companen in ’71 niet verwacht hadden was de weerstand van de inwoners van Boca de Samá, toen ze de lokale dorpswinkel (vandaag een museum) wilden leeghalen om hen van de meest noodzakelijke levensmiddelen te beroven. Ze moesten de benen nemen in de twee speedboten terug naar het moederschip. Op het strand lieten ze voldoende springstof achter om het gehele dorp in de lucht te blazen.

Onder een gietende regen dalen we af naar het dorp aan de ingang van de baai. Onze delegatie telt een aantal mensen die weten wat terreur is. Toch geraken we allen onder de indruk van de getuigenis van één van de overlevenden, Carlos Escalante Gómez (el Chino). Ook Josefa Caridad Portelles, de oude moeder van één van de dodelijke slachtoffers en zijn dochter Yudith Siam zijn aanwezig. Ze drukken hun pijn uit om het feit dat de families van de Cuban Five, vijf mannen die als doel hadden terreur te voorkomen, moeten verder leven zonder hun zoon, echtgenoot of vader, zolang zij onterecht opgesloten zitten in de VS.

Wat later krijgt ook onze delegatie het woord, de zon is er intussen door gekomen.
De Palestijnse kameraad Basel vertelt hoe zijn dorp uitgemoord werd door de Israëlische troepen. Een Peruaanse kameraad getuigt hoe de staatsterreur in Peru 20.000 levens eiste. De schuldigen daarvan verblijven momenteel… in Miami. Anwar Yassin van Libanon, die zelf 17 jaar in Israëlische gevangenissen doorbracht, vertelt hoe zijn moeder hem en zijn broertjes in het gras aan de rand van de rivier probeerde te verstoppen bij elke raid van de Israëli’s, en hoe ze zo talloze keren aan de dood ontsnapten. Hij wijst erop dat de terreur vanuit Israel tegen de Libanese bevolking enkel op die grote schaal kan gebeuren omdat de Libanese regering niet voor haar volk zorgt zoals de Cubaanse regering dat doet. Heidi Giuliani, getuigt van de repressie in Europa. Zij verloor haar zoon Carlos toen de politie hem een kogel door het hoofd joeg en nog eens doelbewust overreed met een politievoertuig tijdens de protesten tegen de G8-top in Genua in 2001.

Andres Gómez, Cubaan die in Miami woont, vertelde over het waarom van deze terreur. Ze wordt gezaaid zowel in Miami, tegen mensen die daar Cuba steunen, als tegen de Cubanen op het eiland. Doel is voorkomen dat mensen de revolutie steunen, de haat opkloppen om families verdeeld te houden en niet in het minst de miljoenen VS-dollars opstrijken die de ‘industrie’ van de contrarevolutie opbrengt. Andrés vertelt hoe ze hem psychologisch wilden kraken door hem een foto van het verbrijzelde hoofd van zijn vriend Carlos Muñiz Varela op te sturen. Carlos woonde in Puerto Rico en was samen met Andrés oprichter van de Antonio Maceo-solidariteitsbrigade van Cubanen die in het buitenland wonen. Daardoor werd hij het doelwit van de anti-Castro terreurgroepen. Maar Andrés besloot die vreselijke foto van zijn vriend op zijn werktafel te zetten, “om nooit te vergeten welk soort mensen de vijanden van mijn volk zijn. Dezelfde mensen die hier kwamen moorden en branden, doen zich in Miami voor als de grote overwinnaars. Zij haten dit volk en wat het gerealiseerd heeft. Daarom blijven ze voor het behoud van de genocidaire blokkade ijveren en daarom veroordeelden ze de Cuban Five tot levenslange straffen. De Vijf zijn voor hen een bedreiging van hun politiek van staatsterreur.”

Na de interventies werden nog bloemen neergelegd op de plaatsen waar in ’71 de slachtoffers vielen. Dat gebeurde door Margarita Morales, die haar vader verloor in de aanslag tegen een Cubaans lijnvliegtuig in ’76, en de zoon van Carloz Muñiz Varela en door Anwar Yassin en Adriana Pérez, vrouw van Gerardo Hernández.

Tenslotte plantte de delegatie vijf boompjes, voor de Vijf, als herinnering aan deze dag en als getuigenis van onze inzet voor de vrijheid van Vijf Cubanen die hun leven riskeerden om onschuldigen tegen terreur te beschermen.