Che Guevara: symbool van de strijd, in het verleden en vandaag

Het is haast onmogelijk in zo’n beperkte tijd een beeld te schetsen van Che Guevara. Ongetwijfeld was hij in het verleden en ook vandaag van grote ideologische betekenis voor de strijd voor een betere wereld. Che is voor vele generaties die zich identificeren met zijn imago van “rebel” een aantrekkelijke figuur. Zijn idealen verouderen niet. In alle windstreken, van Latijns-Amerika tot Europa, zie je jongeren met T-shirts en affiches met het beeld van Che.

Maar laten we doordringen tot de kern van deze romantische revolutionair. Dan blijkt dat de hernieuwde interesse voor Che Guevara een weerspiegeling is van de aantrekkingskracht die hij uitoefende op al wie op zoek gaat om de maatschappij te veranderen en om een einde te maken aan de kapitalistische en imperialistische uitbuiting. Velen beschouwen Che en Cuba als een symbool van verzet. Dat de nieuwe generatie zo openlijk haar steun betuigt aan Che Guevara, wijst op het begin van een zoektocht naar revolutionaire socialistische ideeën die een alternatief voor het kapitalisme bieden.

Ook al weten we dat de geschiedenis zich nooit precies op dezelfde manier herhaalt, toch moeten diegenen die vandaag vechten voor een betere wereld belangrijke lessen trekken uit vroegere strijdbewegingen en revoluties als ze in hun opzet willen slagen. Vandaar het belang van de Cubaanse Revolutie en in het bijzonder de bijdrage van Che Guevara. Daar kan veel uit geleerd worden voor de strijd tegen de uitbuiting, vooral in Latijns-Amerika, Afrika en het Midden-Oosten. 

Che is vandaag present in Cuba. De belangrijkste bijdragen van Che na de overwinning van de Revolutie zijn nog altijd geldig. Vooral het concept van wat hij ‘het socialisme en de nieuwe mens’ noemde: hoe kan de houding van de mannen en vrouwen ten opzichte van de maatschappij ontwikkeld worden na de afschaffing van het kapitalisme? Hij analyseerde het economisch systeem van de voormalige socialistische landen en spaarde zijn kritiek niet. Wij blijven zijn ideeën bestuderen in het licht van de huidige economische hervormingen in ons land.

Ook zijn bijdrage aan het principe van het vrijwilligerswerk en van het internationalisme maken onlosmakelijk deel uit van de geschiedenis van de Cubaanse Revolutie. In zijn afscheidsbrief kwam vooral het internationalisme aan bod: “Andere delen van de wereld vragen om mijn bescheiden hulp. [...] Ik verlaat het volk dat mij als een zoon heeft geadopteerd; het is een deel van mij geworden. Ik zal de revolutionaire geest van mijn volk meenemen naar nieuwe strijdbewegingen, en ook het gevoel van me in te zetten voor de hoogste plicht: strijden tegen het imperialisme, waar het zich ook bevindt.”

Vandaag herdenken we de heroïsche strijd van Che Guevara tegen het kapitalisme en het imperialisme. Hij vocht onverzettelijk tegen de kapitalistische uitbuiting. Zijn eigen ervaringen hadden hem naar het socialisme geleid. Het verlangen naar de wereldwijde overwinning van het socialisme was zijn belangrijkste motivatie. Hij was nog maar in de twintig toen hij zich engageerde voor een leven als revolutionair. De strijd voor de internationale revolutie zou hem het leven kosten. Hij was een voorbeeldige leider en bleef altijd trouw aan de idee van internationale solidariteit. Daardoor blijft hij een inspiratiebron en een symbool van de strijd tegen de onderdrukking en de uitbuiting.

Een studie van het leven van Che bewijst dat zijn ideeën zich hebben ontwikkeld in de loop van de tijd, vaak op basis van zijn eigen ervaringen. Hij stierf op de relatief jonge leeftijd van 39 jaar. Het is duidelijk dat zijn ideeën bij zijn dood nog verder in ontwikkeling waren.

Che werd geëxecuteerd door diegenen die vastbesloten de rijken en machtigen der aarde verdedigen. Zijn beeld leeft voort als een symbool van de strijd tegen de onderdrukking. Vandaag zijn we in veel landen getuige van het protest tegen het neo-liberale beleid en jongeren schilderen nog steeds op de muren in de steden: “Che leeft”.

Che verenigde in zijn buitengewone persoonlijkheid deugden die maar zelden samen voorkomen. Hij was heel zeker een man van de actie, maar hij was meer dan dat. Hij was tevens een man die diep nadacht over alle kwesties, hij beschikte over een visionaire intelligentie en hij was cultureel zeer ontwikkeld. Hij verenigde in zich zowel een man van ideeën als een man van actie.

Ik wil graag eindigen met volgend citaat: “Het is de gewoonte om bij de dood van iemand een toespraak te houden en daarin zijn deugden te belichten. Maar zelden kan, zoals bij deze gelegenheid, met meer eerlijkheid en juistheid van iemand gezegd worden, wat wij zeggen van Che: “Hij was een waarachtig voorbeeld van revolutionaire deugden!” (Fidel op een bijeenkomst ter herdenking van Commandant Ernesto Che Guevara op de Plaza de la Revolución op 18 oktober 1967.)