Fidel Castro had voedselcrisis voorspeld

In een toespraak in maart 2007 waarschuwde de Cubaanse ex-president de Westerse landen voor de risico's van een wereldwijde voedselcrisis door de ontwikkeling van biobrandstoffen. De actualiteit bevestigt zijn woorden.

De spectaculaire stijging van de prijzen voor basisvoedsel hebben over heel de wereld – bijzonder gewelddadige – voedselrellen uitgelokt. De volkeren van de Derde Wereld worden verpletterd door een irrationeel en onhoudbaar economisch systeem en overal is nu hun woede tot uitbarsting gekomen: bijvoorbeeld in Haïti, waar de eerste minister wandelen gestuurd werd, maar ook op de Filippijnen en in Egypte. Meer dan 37 landen van Afrika, Azië en Latijns-Amerika, die samen 89 miljoen mensen vertegenwoordigen, zijn rechtstreeks door de voedselcrisis getroffen. Helaas is dit nog maar het begin.

Jacques Diouf, algemeen directeur van het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties, geeft de factoren aan die de plotse stijging van de prijzen veroorzaakt hebben: een daling van de productie, te wijten aan de klimaatverandering, zeer kleine voedselvoorraden, een grotere consumptie in opkomende economieën zoals in China en India, de zeer hoge kostprijs van energie en transport en vooral de stijgende vraag naar biobrandstoffen.

De VS en Brazilië promoten het sterkst biobrandstoffen om het hoofd te bieden aan de stijging van de olieprijzen, echter zonder oog te hebben voor de dramatische en voorspelbare gevolgen van de productie. Om te voldoen aan de Amerikaanse energiebehoeften voert Washington dus een beleid dat de mensheid naar een catastrofe leidt. Daarover bestaat geen twijfel en de grote internationale instellingen – ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) – zijn het in dat verband roerend met elkaar eens.

Het FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de VN, benadrukt dat de wereldwijde opdrijving van de productie van biobrandstoffen een bedreiging betekent voor de arme bevolkingen in de Derde Wereld omdat het hun toegang tot voedingswaren beperkt. ‘Op korte termijn', zo bevestigt het FAO, ‘zal de snelle uitbreiding van groene brandstoffen op wereldniveau belangrijke gevolgen hebben voor de Latijns-Amerikaanse landbouw.'

En inderdaad, de productie van biobrandstoffen verdringt de teelt van voedingsgewassen: ze slorpt de waterreserves op en legt beslag op landbouwgrond en kapitaal. Dat leidt tot een stijging van de prijzen van voedingsmiddelen en ‘zal voor de minstbedeelden de toegang tot voedingswaren blokkeren', besluit het FAO in een rapport, voorgelegd in Brazilië. Wat de dramatische sociale gevolgen van dit beleid zullen zijn, is gemakkelijk te voorzien, vermits nu al voor 854 miljoen mensen de voedselsituatie onzeker is.

Brazilië, dat zich inspant om de productie van biobrandstoffen in Latijns-Amerika en Afrika te propageren, ontkent dat dit beleid verantwoordelijk is voor de wereldwijde prijsstijging van de voedingsmiddelen. Met de woorden van de minister van Financiën Guido Mantega: ‘het brengt de voedselproductie in gevaar […] in de VS, maar niet in Brazilië en niet in de landen van Afrika en Latijns-Amerika, want die beschikken over voldoende grond om de twee te produceren'.

Ook de Braziliaanse president Luis Inacio Lula da Silva betwist deze stelling: ‘Kom mij in godsnaam niet vertellen dat biodiesel het voedsel duur maakt. De voedingsmiddelen zijn duur omdat de wereld niet voorbereid was op miljoenen etende Chinezen, Indiërs, Afrikanen en Latijns-Amerikanen.' Lula pleit voor biobrandstoffen, Brazilië is momenteel immers de tweede wereldproducent na de VS.

Maar de marktprijzen van de basisvoedingsmiddelen spreken op flagrante wijze de woorden van de Braziliaanse minister en zijn president tegen. De productie van biobrandstoffen vervangt de teelt van voedingsgewassen en moedigt zo in grote mate de prijsstijgingen aan. Zo is de prijs van rijst tussen februari en april 2008 met 75% gestegen en de graanprijs in dezelfde periode met 120%. Hetzelfde geldt voor basisproducten als soja, maïs en olie maar ook voor melk, vlees en andere voedingsmiddelen.

Secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon eist noodmaatregelen om een einde te maken aan de voedselcrisis. De Wereldbank vraagt de regeringen van de lidstaten snel tussen te komen om een verdere uitbreiding van de crisis te verhinderen en onderstreept dat de verdubbeling van de prijs van de basisproducten in de loop van de voorbije drie jaar ‘100 miljoen mensen in de armste landen nog dieper in de ellende zou kunnen duwen'. De graanprijs is op drie jaar tijd met 181% gestegen. Het IMF waarschuwt voor een aangekondigde slachting: ‘Als de voedselprijzen blijven stijgen zoals nu het geval is [...] zullen de gevolgen verschrikkelijk zijn. In het verleden hebben we gezien dat dit soms kan leiden tot oorlog.'

Jean Ziegler, speciale rapporteur van de VN voor het recht op voeding, kwalificeerde de massale productie van biobrandstoffen als ‘een misdaad tegen de menselijkheid' en waarschuwt dat de wereld op weg is naar ‘een lange periode van voedselrellen'. Hij zegt duidelijk wie de schuldigen zijn: het IMF met zijn rampzalige beleid, de Europese Unie met haar landbouwdumping in Afrika, de internationale beursspeculanten, de regering van de VS en de Wereldhandelsorganisatie.

De waarschuwing van Fidel Castro

Meer dan een jaar geleden, op 28 maart 2007 om precies te zijn, waarschuwde de voormalige Cubaanse president Fidel Castro de wereld voor het gevaar van de biobrandstoffen. In een van zijn ‘Mijmeringen' onder de titel ‘Meer dan 3 miljard mensen in de wereld zijn veroordeeld om vroegtijdig te sterven van honger en dorst' had hij eerder al gewezen op ‘het onheilspellende idee [van president Bush] om voeding om te zetten in brandstoffen', het economisch aspect van het buitenlandse beleid van de VS. De bewoner van het Witte Huis had verklaard dat hij tussen nu en 2017 132 miljard liter biobrandstof wilde laten produceren.

‘Vandaag weten we namelijk dat een ton maïs gemiddeld niet meer dan 413 liter ethanol oplevert [...]. De gemiddelde maïsprijs in de Noord-Amerikaanse havens bedraagt 167 dollars per ton. Er zijn dus 320 miljoen ton maïs nodig om [132 miljard liter ethanol] te produceren. Volgens de gegevens van het FAO bedroeg de maïsoogst in de VS in 2005 280,2 miljoen ton. Zelfs al wil de president brandstof produceren uit gras of houtspaanders, iedereen begrijpt dat hij hier de band met de realiteit volledig verloren heeft.'

Als zo'n recept wordt in de praktijk gebracht in de landen van de Derde Wereld, zo meent Fidel Castro, zou het aantal mensen dat zou getroffen worden door honger en watergebrek duizelingwekkende proporties aannemen, zonder te spreken over de ecologische gevolgen: ‘Er zou geen boom meer rechtstaan om de mensheid te verdedigen tegen de klimaatverandering'.

De voormalige Cubaanse president stelde ook de Europese intenties aan de kaak: de EU wilde niet alleen maïs gebruiken om biobrandstoffen te produceren maar ook graan, zonnebloem- en koolzaad en andere voedingsgewassen. Dat zou, zo schrijft Fidel Castro, de vraag de hoogte injagen en een kolossale stijging veroorzaken van de prijzen van basisvoedingsmiddelen. Het zou een menselijke tragedie veroorzaken. De voorspellingen van Fidel Castro zijn spijtig genoeg wel bewaarheid.

Een eenvoudige oplossing om energie te besparen

De Cubaanse revolutionaire leider doet een eenvoudig voorstel dat toelaat energie te besparen: ‘De rijke en de arme landen van de wereld zouden allemaal, zonder uitzondering, miljoenen dollars kunnen besparen op brandstof door gewoonweg alle gloeilampen te vervangen door fluorescerende lampen. Wij hebben dat al gedaan in alle Cubaanse woningen. Dat zou ons wat respijt geven om het hoofd te bieden aan de klimaatverandering zonder dat wereldwijd de massa's armen van honger moeten sterven.'

Een onmiddellijk moratorium op biobrandstoffen

Maar de VS trekken geen lessen uit het menselijke en sociale drama dat zich op onze planeet afspeelt. Integendeel, ze hebben herbevestigd dat ze de enorme oppervlakten die ze al aan de productie van biobrandstoffen opgeofferd hebben, nog willen verdubbelen. Ook Europa heeft aangekondigd dat het deze vervangproducten wil gaan produceren. De gevolgen zullen tragisch zijn, want het ergste moet nog komen.

Iedereen heeft recht op voedsel, dat is een onvervreemdbaar recht van de volkeren. Geen enkel ander recht is belangrijker. Armoede en honger hebben niets te maken met ‘het lot', het zijn de rechtstreekse gevolgen van een onmenselijk en destructief economisch systeem dat het recht op leven van de minderbedeelden schendt. Willen we niet geconfronteerd worden met een echte genocide, dan moet er onmiddellijk een moratorium komen. De productie van biobrandstoffen is onhoudbaar vanuit moreel, politiek en sociaal standpunt. De menselijke soort is bezig zichzelf te vernietigen. We moeten meer dan ooit dringend een einde maken aan deze helse rit richting Apocalyps.

Bronnen

The Associated Press, ‘La communauté internationale confrontée à une sérieuse crise alimentaire', 14 april 2008.
Reuters, ‘Face aux émeutes de la faim, DSK s'interroge sur les biocarburants', 18 april 2008.
Reuters, ‘La FAO met en garde contre les biocarburants', 15 april 2008.
Organisation des Nations unies pour l'alimentation et l'agriculture, L'état de l'insécurité alimentaire dans le monde 2006 (Rome: FAO, 2006), p. 8.
Reuters, ‘La FAO met en garde contre les biocarburants', op. cit.
Le Monde, ‘Le président brésilien, Lula, plaide en faveur des biocarburants', 17 april 2008; Marco Sibaja, ‘Brazil: Biofuels are not at the root of hunger crisis', The Associated Press, 17 april 2008.
Lesley Wroughton, ‘La crise alimentaire reconnue comme une priorité mondiale', Reuters, 14 april 2008
The Associated Press, ‘Crise alimentaire: Ban Ki-moon réclame des mesures d'urgence', 14 april 2008.
Veronica Smith, ‘Crise alimentaire: la Banque mondiale sonne l'alarme', 14 avril 2008.
Agence France Presse, ‘Les biocarburants, "un crime contre l'humanité" d'après le rapporteur de l'Onu', 14 april 2008.
Fidel Castro Ruz, ‘Condenados a muerte prematura por hambre y sed más de 3 mil millones de personas en el mundo”, Granma, 29 maart 2007.
Le Monde, ‘Les tartuffes de la faim', 17 april 2008.
 

Bron: http://www.naturavox.fr

Vert: Marina Mommerency