Guantanamo vecht met het vrijheidsbeeld
In dit artikel van De Standaard van gisteren (12/01/12) wordt aandacht besteed aan de betreurenswaardige 10° verjaardag van de illegale VS-gevangenis op Guantanamo
Deze VS basis is reeds sinds 1898 bezet door de VS die met de toenmalige marionettenregering een zgn. 'huuroverenkomst' (onderdeel van het Platt Amendement) sloot die echter slechts door beide partijen tegelijk kan opgezegd worden! De Cubanen verzetten zich sinds de revolutie tegen deze feitelijke bezetting maar beschikken niet over de militaire noch diplomatieke middelen om de bezetter van dit stukje grondgebied te verwijderen. Het gevolg is dat 99,9% van de mensenrechtenschendingen op Cuba gebeuren op enkele vierkante kilometer onder controle van het Pentagon.
Artikel De Standaard:
Het is dag op dag tien jaar geleden dat de Amerikaanse regering de eerste terreurverdachten overbracht naar de gevangenis van Guantanamo op Cuba. De plek heeft de reputatie van de VS als verdediger van de mensenrechten besmeurd, maar is niet zo makkelijk te sluiten als Obama wel dacht.
‘Ik vraag me af of de Amerikaanse regering ons hier voor altijd wil houden', schreef de 37-jarige Suleiman al-Nahdi onlangs in een brief aan zijn advocaten. De Jemeniet belandde in juni 2002 in de gevangenis van Guantanamo Bay op Cuba, nadat hij was opgepakt in Afghanistan waar hij een trainingskamp van de terreurbeweging Al-Qaeda had gevolgd. Omdat hij maar een moejaheddin van het zoveelste knoopsgat bleek te zijn, werd hij nooit in beschuldiging gesteld. Vijf jaar geleden kregen zijn advocaten te horen dat Al-Nahdi Guantanamo mocht verlaten. Maar Al-Nahdi zit er nog altijd.
Het is vandaag precies tien jaar geleden dat – in de nasleep van de aanslagen van 9/11 – de eerste gevangenen werden overgevlogen naar Guantanamo Bay, waar het Amerikaanse rechtssysteem niet gold. Het ging ‘om de ergste van de ergste' terreurverdachten, zei toenmalig minister van Defensie Donald Rumsfeld. Omdat Al-Qaeda en de Taliban geen reguliere legers waren en het internationaal oorlogsrecht nooit hadden onderschreven, waren de arrestanten volgens de toenmalige regering-Bush geen krijgsgevangenen.
De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch hield het lot van die ‘ergste terroristen' nauwgezet bij: van de 779 gevangenen die op Guantanamo werden vastgehouden, zijn er intussen ongeveer 600 vrijgelaten – het overgrote deel door de Bush-regering zelf. Er waren acht sterfgevallen – waarvan vermoedelijk zes het gevolg van zelfmoord.
Verhoormethoden
Van de 171 gevangenen die nog vastzitten, mogen er in principe 89 op vrijkomen – Suleiman al-Nahdi is een van hen. Vermoedelijk zullen er 32 gevangenen formeel vervolgd worden. Het gaat onder meer om het brein van de aanslagen van 9/11, Khalid Sheikh Mohammed, die aanvankelijk in een CIA-gevangenis vast zat en pas in 2006 naar Guantanamo werd overgebracht. De anderen zullen volgens Human Rights Watch opgesloten blijven – zonder dat ze ooit in beschuldiging worden gesteld.
In zijn recente autobiografie verdedigde toenmalig vice-president Dick Cheney nog de stelling dat de VS dankzij Guantanamo geen aanslagen meer hadden gekend en dat ‘intensieve verhoormethoden' zoals waterboarding hun nut hadden bewezen. De conclusie van de mensenrechtenorganisatie is dat gewone federale rechtbanken in de VS veel efficiënter zijn om terroristen te vervolgen en te veroordelen dan militaire commissies.
Er is intussen graafwerk in de herinnering nodig om het ongeloof en de verontwaardiging bij mensenrechtenorganisaties op te roepen nadat tien jaar geleden de eerste foto's van gevangenen op Guantanamo waren vrijgegeven door het Pentagon: mannen in oranje gevangenisplunjes, geketend aan de voeten en vooruit schuifelend tussen twee bewakers in, of geblindeerd knielend op de grond in open kooien, in de brandende zon. Later volgden nog onthullingen over behandelingen die volgens critici neerkwamen op folteringen en voor altijd als een smet zullen blijven kleven op het Amerikaanse blazoen van de mensenrechten.
Intussen zijn de leefomstandigheden op Guantanamo aanzienlijk verbeterd. Zelfs de voormalige Belgische Senaatsvoorzitter, Anne-Marie Lizin, concludeerde als zelfverklaarde ‘passionaria van de mensenrechten' na een bezoek in 2006 dat er geen brutale ondervragingen meer plaatsvonden en dat de levensomstandigheden blijk gaven van ‘respect voor de menselijke persoon'.
Obama's belofte
Maar volgens de New Yorkse advocaat Wells Dixon, die ex- en huidige gevangenen van Guantanamo verdedigt, worden de arrestanten nog altijd ‘als hardcore terroristen behandeld'. Ze worden niet langer fysiek mishandeld, maar nu ‘is het een mentale mishandeling', verklaarde hij aan het NRC Handelsblad.
Een dag na zijn beëdiging als president, had president Barack Obama nochtans formeel beslist dat Guantanamo binnen een jaar gesloten zou worden. De 44ste president in de Amerikaanse geschiedenis wilde zo een duidelijke breuk maken met het beleid van zijn voorganger George W. Bush. ‘Het bestaan van Guantanamo maakte wereldwijd wellicht meer terroristen dan dat er vastzaten op de basis', verklaarde Obama.
Dat er niets van in huis kwam, heeft veel te maken met de houding van het Congres. De jongste twee jaar keurden het Huis van Afgevaardigden en de Senaat wetgeving goed die het onmogelijk maakt om gevangenen vanop Guantanamo over te brengen naar de VS voor een proces. De gevangenen terugsturen naar hun land van herkomst is ook niet altijd een mogelijkheid, vanwege het risico dat ze er opnieuw opgesloten of gefolterd zouden worden. Hoewel niet duidelijk is om hoeveel mensen het gaat, hebben sommige vrijgelatenen zich intussen opnieuw aangesloten bij terreurorganisaties. En bondgenoten van de VS zijn evenmin happig om veel ex-bewoners van Guantanamo op te vangen (zie inzet).
Teleurgesteld
Mensenrechtenorganisaties zoals HRW en Amnesty zijn meer dan teleurgesteld in het optreden van Obama. Bovendien ondertekende de president – naar eigen zeggen niet met volle overtuiging – op 31 december vorig jaar een wet die het leger toelaat om terreurverdachten voor onbepaalde tijd op te sluiten, zonder enige vorm van proces. ‘De stap die hij nu gedaan heeft, verankert Guantanamo als iets permanents', is het standpunt van Amnesty International.
En zo blijft Guantanamo, tien jaar later, een discussiethema. Ook in de VS. ‘Er is niets verkeerd met Guantanamo', argumenteert professor Eric Posner van de universiteit van Chicago op een discussieforum op de New York Times. ‘De VS zijn bijna voortdurend in oorlog met andere landen en groepen zoals Al-Qaeda. Daarom hebben ze een plek nodig voor gevangen die ze op het slagveld opgepikt hebben. Als Guantanamo dicht zou gaan, zou het Amerikaanse leger die gevangenen op een andere plek moeten vasthouden.'
Maar David Cole, professor aan Georgetown University, is het daar niet mee eens: ‘Een van de meest contraproductieve onderdelen van ons nationaal veiligheidsbeleid is effectief gebetonneerd. Het Congres heeft ervoor gezorgd dat de VS in de wereld beter bekend zullen zijn door Guantanamo dan door het Vrijheidsbeeld.'
Bron: De Standaard 11-01-2012
- Artikel Type: