Gezondheidsproject in Dragones

Naam van het project : 'Estrategia de Salud Comunitaria para el Desarollo del Barrio'
(Gemeenschapsgezondheidsstrategie voor de ontwikkeling van de Wijk).

Het project is een leerschool voor 'facilitatoren' inzake gezondheidsprojecten in de volkswijken van Havana. Het project maakt deel uit van het breder programma van de ngo Steunfonds Derde Wereld (SFDW) in Latijns-Amerika. Daar werkt SFDW samen met de Movimiento para la Salud de los Pueblos-Latinoamérica (MSP-LA), een netwerk van heel wat organisaties in meer dan 15 landen. Hierdoor werken ze in feite samen met honderden initiatieven van verschillende grootte, met elk hun eigen objectieven, maar binnen een gemeenschappelijk geheel.

Dit project wordt in Cuba geleid door de Cubaanse dokter Mayda Guerra. Zij is een van de vaandeldraagsters van de volksgezondheidszorg in Cuba. Dokter Guerra werkt al vele jaren in een gezondheidsproject in de volkswijk Dragones, in het centrum van Havana. Het gaat om de oude, overvolle Chinese wijk waar zo'n 275 000 Cubanen wonen. Met beperkte middelen (t.g.v. het VS-embargo) slaagt Dr. Guerra er in voor en mét duizenden Cubanen een uitstekende eerstelijns gezondheidszorg te organiseren.

Basis voor de vorming van facilitadores : het project in Dragones

Het project loopt in samenwerking met de wijkraad van Dragones (Consejo Popular), die op zijn beurt gesteund wordt door de gemeenteraad van Havana. Onder leiding van Dr. Guerra komen vrijwilligers uit alle blokken van de wijk bij mekaar om de gezondheidssituatie in de wijk te analyseren en activiteiten te plannen. Zo werd één van de straten omgetoverd tot lokale 'groene long' met een speelpark voor kinderen, terreinen voor straatsport (baseball, voetbal, basketbal,...), tentoonstellingsruimten waar lokale en andere kunstenaars hun werken showen. Het hele project werd uitgebouwd door vrijwilligers uit de wijk (gevels opkuisen, planten kweken, schilderen, hygiënische vormingssessies, preventieve geneeskunde, vormingen...).

Het project in Dragones draait grotendeels op de inzet van vrijwilligers die alle lagen van de bevolking vertegenwoordigen : de Comités voor de Verdediging van de Revolutie (CDR's), vrouwenorganisaties, de partij, de politie, maar ook prominente, informele wijkverantwoordelijken, sleutelfiguren op het vlak van sport, jeugdzorg, bejaardenbegeleiding,enz.

Het is gebaseerd op de praktische methode 'comprehensive participatory planning and evaluation' (CPPE).¹ De bedenker van deze methode is overigens de Belgische dokter Pierre Lefèvre, die werkt in het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. De gebruikte methode, die nu wordt aangeleerd aan de 'facilitatoren', baseert zich op de 4 basisstappen die Dr. Pierre Lefèvre formuleerde :

1.Problemen vaststellen
2.Actieplan opmaken
3.Uitvoering geven
4.Evalueren

Eerst moet er een groep gevormd worden van formele en informele vertegenwoordigers van eenzelfde gemeenschap. De vertegenwoordigers kunnen afkomstig zijn van de politie, het ministerie, een vrouwenorganisatie, of zijn simpelweg charismatische individuen die geliefd zijn door de gemeenschap. Vervolgens zullen deze mensen samenkomen en debatteren rond het thema “gezondheid in de wijk”. Door het feit dat de hele gemeenschap vertegenwoordigd is, kan men een globaal beeld krijgen van de problematiek. Daarna moeten er oplossingen worden gevonden voor elk probleem en moet er een actieplan worden opgesteld voor een jaar waarin duidelijk bepaald wordt wie wat doet. De laatste stap is de evaluatie van het actieplan. Een jaar na de start van het actieplan komen de deelnemers op een algemene vergadering terug bij elkaar en evalueren ze de resultaten van hun plan. De CPPE kan dan herhaald worden op basis van de nieuwe problemen die men zou geïdentificeerd hebben.

De resultaten van deze methode zijn zo spectaculair dat men deze manier van werken wenst te exporteren. De bedoeling is deze methodologie uit te voeren in verschillende volkswijken van grotere steden in Cuba (Havana, Cienfuegos, Las Tunas,...) en in andere landen van Zuid-Amerika, zoals El Salvador en Ecuador.

De bedoeling van het project is nationale en internationale facilitatoren te vormen die de CPPE-werkmethode in hun eigen dorpen en steden toepassen. Eens deze vrijwilligers opgeleid zijn kunnen ze hun kennis in de praktijk brengen in hun eigen gemeenschap en op hun beurt weer nieuwe vrijwilligers gaan vormen. Zo ontstaat een golfeffect. Deze techniek werd in juni 2011 met succes geintroduceerd in El Salvador op nationaal niveau. Toen heeft de MSP-LA in samenwerking met twee Cubaanse experten, een eerste CPPE workshop georganiseerd voor het Nationaal Gezondheidsforum. Aan deze workshop hebben vijftien lokale organisaties deelgenomen die nu in staat zijn om deze techniek in praktijk om te zetten in de Salvadoraanse gemeenschappen waar ze actief zijn.

 
Een mooi hersteld en uitgerust consultorio in Dragones: let op het nauwe contact tussen dokter en patient!

Voetnoten :

¹ Allesomvattende participatie via planning en evaluatie