Cubaanse overheid neemt handel in buitenlandse consumptiegoederen zelf in handen.

Nieuwe valutawinkels openen in Havana, Santiago en Holguín. Informele import van schaarse consumptiegoederen wordt weggeconcurreerd met betere prijzen en servicer

Door de verstrengde blokkade en de verminderde handel met Venezuela (gezondheids- en andere diensten tegen olie) is er in Cuba een deviezentekort om import te betalen. Toerisme (in crisis: veel minder Noord-Amerikanen), nikkel, ‘remesas’ (geld van familie in VS en EU), medici (export diensten), kleinere: tabak, rum, … zijn niet toereikend om voldoende deviezen te genereren.

Er komen wel veel dollars binnen via burgers: fooien, remesas, paladares (kleine resto’s), toeristenkraampjes. De overheid wil die stroom controleren om daarmee prioritaire sociale behoeften te kunnen dekken ipv dat die enkel gebruikt wordt voor een hoger consumptieniveau van een klein deel van de bevolking.

Door vnl de blokkade is er tegelijk een reël gebrek aan consumptiegoederen: Zgn. ‘mulas’ (muilezels) reizen daarom naar Panama of Mexico om elektronica, smartphones, huishoudtoestellen edm te kopen en door te verkopen:  die dollars verdwijnen uit de formele economie.

Zwarte markt wegconcurreren

27j terug was er geen CUC (Cubaanse munt gekoppeld aan dollar) en er waren bijna uitsluitend dollars in het land via remesas . De dollar werd toen gelegaliseerd - via de creatie CUC - om dezelfde redenen:  verbieden van de dollar zou die grijze en zwarte handel nog vergroten en een zwarte markt creëren met hogere prijzen want er is een reël tekort.

Daarom kiest de regering ervoor deze gedoogde plantrekkerij weg te concurreren: vliegen naar Mexico voor 100kg tegen tonnen importeren in een scheepscontainer maakt de stukprijs voor de importgoederen veel kleiner en je kan ook onderdelen importeren om het in Cuba zelf te assembleren en goedkoper aan te bieden. Zo zijn er nu al Chinese autobusassemblage fabrieken, ook voor verkoop in Latijns-Amerika.

Liever geen dollarbiljetten

Zoals elke toerist weet als hij CUC’s aankoopt bij aankomst op het eiland, wordt 10% van de binnengebrachte papieren dollars ingehouden als belasting. Dit geld wordt enerzijds gebruikt om de risico’s en kosten die de blokkade veroorzaakt te dekken: banken en betalingskanalen uit derde landen moeten ingeschakeld worden (en betaald) om de blokkade te omzeilen en dat papier te verzilveren.  Anderzijds dient het als solidariteitsbijdrage van diegenen die dollars binnenkrijgen met de ander Cubanen.

De 10% wordt enkel ingehouden op dollars die fysiek bij de bank worden binnengebracht om ze ofwel op de nieuwe valutarekeningen te plaatsen ofwel om te zetten in CUC: cash of op een Cubaanse bankrekening.

Dollars die op de rekening worden gestort zijn onbelast. Ook alle andere valuta zoals Euro, Zwitserse Frank Candese Dollar, Yen,…. kunnen onbelast gewisseld of op rekening gezet worden - volgens hun dagkoers tegen de dollar - ook als ze in biljetten worden binnen gebracht. Hiermee stimuleert de overheid het binnenkomen van vreemde valuta andere dan de dollar, waarmee ze op de internationale markt immers veel makkelijker aan de slag kunnen.

Nieuwe importwinkels maar ook import op bestelling

De Cubaanse regering staat de aankoop van huishoudelijke apparaten, onderdelen van auto's en andere goederen in vreemde valuta dus toe, kondigde vicepresident van de Republiek, Salvador Valdes Mesa aan. Als onderdeel van een nieuwe pakket maatregelen om de economische situatie van het land aan te pakken, worden meer dan 70 importwinkels geopend, waar je enkel met betaalkaarten in vreemde valuta (vnl. dollar en euro) terecht kan.

Er is geen verandering in de douanewetgeving. Valdés Mesa merkte op dat de laatste jaren de invoer van goederen van niet-commerciële aard door privépersonen is toegenomen. "Hoewel de goederen het land legaal binnenkomen, worden ze daarna vaak onwettig verhandeld”

Valdés Mesa zei dat het, gezien het tekort aan vreemde valuta om de bevolking te kunnen blijven voorzien van basisvoedingsmiddelen, poets- en hygiëneproducten, de aankoop (door de staat) van middelgrote en hoge kwaliteit huishoudapparaten verminderde. Dat leidde tot de invoer van deze artikelen door privépersonen die naar het buitenland reizen en ze naar het eiland brengen. "Het gaat om veel geld dat uitgegeven wordt om deze producten aan te schaffen en we willen die deviezen liever zelf kunnen aanwenden om onze industrie, de winkelketens, kortom onze markt, te voorzien," zei hij.

Daarnaast heeft de verscherping van de blokkade de transfer van dollars van Cubaanse families in de VS naar Cuba nog meer beperkt en dat brengt de eilandbewoners en de niet-staatssector grote problemen. "Die factoren hebben ertoe geleid dat het land niet over voldoende financiële middelen beschikt om grondstoffen voor de industrie te importeren en goederen om de markt te bevoorraden," .

Belangrijkste maatregelen:

- Er komen zowel tariefverhogingen als tariefvrijstellingen voor de invoer van bepaalde grondstoffen en productiemiddelen om zo de invoer te kunnen sturen

- Er zal voorrang worden gegeven aan import die nodig is voor verhoogde nationale productie van basisgoederen en voor het bevoorraden van winkelketens, waardoor de kosten en dus ook detailhandelsprijzen voor de bevolking kunnen worden verlaagd.

- Invoer worden aan privépersonen toegestaan via door het ministerie van Buitenlandse Handel en Investeringen aangewezen invoermaatschappijen.

- Bestaande "douane-entrepotzones" zullen, naast nieuwe zones worden gebruikt voor de verkoop van goederen via aangewezen importbedrijven. Dat zal een alternatief vormen om de binnenlandse markt te voorzien. 

- Er komt een dienst voor de verkoop aan particulieren van onderdelen, stukken, accessoires voor auto’s, via de overheidsentiteit Servicios Automotores Sociedad Anónima (SASA), en andere.

Geen dollarbiljetten in de winkel

De vicepresident kondigde ook de creatie van onlinewinkels aan met daarop nationale en internationale betaalsoftware. Alle verkoop- ook in de fysieke winkels - zal elektronisch verlopen. Er zal dus geen contante verkoop in de detailhandel voor importproducten meer mogelijk zijn.

Daarmee zal ook de garantie en de service na verkoop verbeteren. De apparatuur die mensen vandaag de dag zelf (laten) importeren, heeft deze voordelen niet. "Met de inkomsten uit die verkoop, zal de bevoorrading van commerciële ketens worden verbeterd, als aanvulling van de nationale industriële productie".

Met deze maatregelen wordt de niet-commerciële invoer van deze producten in de huidige omstandigheden niet verboden. De prijzen die zullen worden aangeboden zullen concurrentieel zijn met de prijzen op de retailmarkt van de buurlanden. “Geen vaste prijzen maar ook geen vaste belasting erop". De prijzen zouden gemiddeld 10 a 15% kunnen verlagen t.a.v. de huidige (zwarte) marktprijs. Zij zullen regelmatig worden bijgewerkt ook op basis van de verkoopresultaten.

Hoewel gestart wordt met een beperkt assortiment, zoals huishoudelijke apparaten, elektrische bromfietsen, flat screen-tv's, airconditioners en auto-onderdelen, is het de bedoeling om het aanbod van elektrische apparaten geleidelijk uit te breiden. Daarbij zal ook met duurzaamheid en de kwaliteit van het aanbod rekening gehouden worden.

De  maatregelen hebben ook tot doel de binnenlandse productie te ondersteunen. Veel industrieën werken onder hun capaciteit omdat ze niet over de nodige grondstoffen beschikken. Zo kunnen er bv. door de import van onderdelen meer televisies en elektrische fietsen geproduceerd worden in Cuba zelf. De kwaliteit ervan zal verbeteren en er wordt zo ook nieuwe werkgelegenheid gecreëerd.

Banken, rekeningen en valuta's

Privépersonen kunnen een bankrekening in vreemde valuta openen om aankopen te doen in de importwinkels, zegt Irma Margarita Martínez Castrillón, president van de Centrale Bank van Cuba. Cubanen die op het eiland wonen kunnen voortaan rekeningen in vreemde valuta openen in de kantoren van Metropolitano S.A., Crédito y Comercio en Popular de Ahorro, enkel voor elektronisch binnenlands betaalverkeer.

Meerder kaarthouders per rekening zijn mogelijk en de bankrekeningen zullen geld in VS dollars, euro's, Britse ponden, Canadese dollars, Zwitserse franken, Mexicaanse peso's, Deense kronen, Noorse kronen, Zweedse kronen en Japanse yen.

Dit alles betekent niet dat de bestaande winkels in CUC ( de Cubaanse convertibele munt) en hun huidig assortiment zullen worden verwaarloosd, integendeel ook daar moet de dienst na verkoop gevoelig verbeterd worden. "Het is een geleidelijk proces. We moeten hamsteren en prijsspeculatie vermijden. We zullen de prijzen daarom permanent herzien. Ze verzekerde ook dat er communicatiekanalen zijn opgezet om twijfels te beantwoorden en klachten te behandelen.

De nieuwe valutawinkels zijn bedoeld om het voor particulieren die buitenlands geld hebben, gemakkelijker te maken producten te kopen die momenteel niet in bestaande winkels in Cuba worden verkocht. De eerste producten die te koop zijn, zijn onder andere airco’s, diepvriezers, grootformaat televisies, kwalitatieve koelkasten. Ook wasmachines, ovens, sandwichmachines en magnetrons. Ook worden elektrische motorfietsen, accu's, banden en accessoires, motoren; .. aangeboden.

"Omdat het een geleidelijk proces is, streven we ernaar om de hoeveelheid producten te vergroten, altijd in de mate van de mogelijkheden”. Het nieuwe netwerk bestaat uit 77 verkooppunten. In de eerste fase zullen ong.14 eenheden worden geopend, waarvan 8 voor elektronische producten en huishoudelijke apparaten en 5 voor de automobielsector.

Op dit moment zullen 12 winkels openen in Havana , één in Santiago de Cuba en één in Holguín. In een tweede fase zal het netwerk worden uitgebreid naar andere regio's. Het is belangrijk om erop te wijzen dat deze winkels een extra optie vormen naast de bestaande in nationale munt, die hun assortiment nog verder uitbreiden.

Prijzen in CUC winkels dalen, ook lage winstmarges in valutawinkels

Voor de verkoop - zowel in CUC als in buitenlandse valuta - worden de detailhandelsprijzen van de landen in de regio vergeleken om concurrentieel te blijven. Zo worden nu sommige producten goedkoper aangeboden, zoals halfautomatische wasmachines, 32-inch televisies, kleine koelkasten en laagwaardige boilers. Toch wordt ook hiervoor de commerciële garantie in stand gehouden volgens de geldende voorwaarden. Ook de verkoop van autoaccessoires voor verkeersveiligheid blijft ongewijzigd in CUC.

In deze eerste fase zullen elf entiteiten belast zijn met de invoer van apparatuur. Deze bedrijven zullen hun diensten ook kunnen aanbieden aan niet-overheidsvormen van management en particulieren. Hiervoor zijn er geen beperkingen voor de niet-overheidssector (coöperatieven en mensen die voor eigen rekening werken)

De enige vereiste is een identiteitskaart en de nieuwe bankkaart kopen. De overheidsentiteit heeft de verplichting te zoeken naar de beste offerte in termen van prijs en kwaliteit. De prijs hangt niet alleen af van de waarde van de goederen, maar ook van het vervoer, de behandeling of de kosten in verband met de inspectie. De winstmarges zijn zeer laag: het doel is om die dienst te verlenen, niet om de staat ermee te verrijken.

Deze nieuwe maatregelen zijn een manier om de nationale industrie en de werkgelegenheid te stimuleren, de dienstverlening te verbeteren en de productie nieuw leven in te blazen. Ze maken het mogelijk om de economische, commerciële en financiële blokkade van de Verenigde Staten deels te doorbreken en om het land in die context verder te ontwikkelen. "Bij elke maatregel die we nemen, zullen we altijd onze mensen in het middelpunt stellen".

Er wordt een intensief voorbereidings- en opleidingsprogramma ontwikkeld voor al het personeel van de winkels en andere instellingen die de goedgekeurde maatregelen  gaan toepassen. We streven ernaar een kwaliteit van dienstverlening te bieden die onze mensen verdienen.

Bron: Cubadebate o.a. Gravar el dollar